Het lijkt zo onschuldig: je rolt ‘s avonds heerlijk op de bank, een dekentje erbij, Netflix aan… en plots word je een halfuur later wakker met een afdruk van het armsteun op je wang. Herkenbaar? Experts waarschuwen: zomaar in slaap vallen voor de tv is misschien gezellig, maar het kan meer kapotmaken dan je lief is. Tijd om de waarheid, recht uit de mond van slaapdokters en neurologen, onder de loep te nemen!
Tv-kijken: ontspanning of slapeloze nachten?
Voor veel mensen is de televisie dé remedie tegen een overvol hoofd. Soms val je al kijkend in slaap, lekker loom na een lange dag. Maar hoewel sommigen er geen problemen door ondervinden, ervaren de meeste mensen dat bij de tv indommelen eigenlijk de kwaliteit én het begin van hun nachtelijke ruststaking flink ondermijnt. Vanessa Slimani, arts gespecialiseerd in slaap, en Marc Rey, neuroloog en voorzitter van het Franse slaapinstituut INSV, leggen uit waarom we deze gewoonte beter laten.
Licht, geluid en hormonen: het kwade trio
Het grootste probleem? De blauwe gloed van je scherm. Tv’s (maar ook computers, telefoons en tablets) zijn verrijkt met blauw licht – ideaal voor contrast, maar minder voor je biologische klok. Deze lichtsoort lijkt namelijk verdacht veel op het ochtendlijk daglicht. Wat gebeurt er dan? Je lichaam denkt: het is tijd om op te staan! Niet bepaald handig als je juist naar dromenland wilt, aldus dr. Rey.
Vanessa Slimani voegt toe dat deze blootstelling aan blauw licht de aanmaak van melatonine, ook wel het slaaphormoon, flink remt. Melatonine hoort juist te stijgen zodra het buiten donker wordt. Een tv die in je gezicht schijnt? Resultaat:
- Het inslapen wordt uitgesteld.
- Je ritme raakt verschoven, als een mini-jetlag in je eigen huis.
- Je voelt je sneller uit je lood geslagen en minder uitgerust.
Slaapfragmentatie & adrenaline door wat je kijkt
De nadelen stoppen niet bij het licht. Wie de tv laat aanstaan terwijl hij slaapt, wordt onbewust slachtoffer van plotselinge geluidswisselingen, bijvoorbeeld tijdens reclames, die je slaap opdelen in gefragmenteerde stukjes. Resultaat: onherstelbare rust en een grotere kans dat je na een nachtelijk ontwaken niet meer in slaap valt. Vergelijk het met een middagdutje dat te lang duurt; je lichaam heeft eigenlijk daarna geen slaap meer nodig.
En wat je kijkt, doet er ook toe! Sensatiebeluste content – thrillers, horrorfilms, en spannende series – jagen de adrenaline en het stresshormoon cortisol omhoog. Dit houdt je alert, precies wat je ‘s avonds niet wilt. Zelfs ruzie maken voor het slapengaan is af te raden, want negatieve emoties houden je hersenen paraat.
Marc Rey merkte bovendien tijdens de coronacrisis dat negatieve nieuwsberichten of angstaanjagende updates de slaapkwaliteit van mensen flink verslechterden. Veiligheid en ontspanning blijken essentieel om überhaupt goed in slaap te kunnen komen.
Tijd voor een slaapvriendelijke routine
- Vermijd schermen, zeker in bed – zo leert je brein het bed associëren met slapen en niet met spanning.
- Voor mensen met slapeloosheid is dit advies zelfs nog belangrijker: geen nieuws, geen socials, geen series onder de dekens.
- Zorg een uur voor het slapengaan voor een ‘digitaal avondklokje’.
- Ontspan in zacht, warm licht (denk: geel/oranje), zodat je hersenen zich klaarmaken voor de nacht.
- Ga voor rustgevende eenzijdige activiteiten: lezen, muziek luisteren… Daar worden je hersenen blijer van dan van flitsende multimediaschermen.
Geen paniek als je het lastig vindt: het duurt even voordat een nieuw slaapritueel een gewoonte wordt. En, troost: je bent niet de enige die zichzelf de volgende ochtend afvraagt waarom hij maar de helft van de film heeft gezien. In veel huishoudens is het onderwerp van gesprek: wie was als eerste in dromenland verdwenen? Gelukkig bespaart het slapend op de bank in elk geval de kosten voor slaapmiddelen én is het goed voor de schatkist van de sociale zekerheid!
Laatste tip? Maak van je slaapkamer een schermvrije cocon. Je slaap zal je dankbaar zijn. (En je gezicht blijft gespaard van sofa-afdrukken!)
