Halo-effect op televisie: wat veroorzaakt blooming en hoe kun je het verminderen?

Misschien is het halo-effect (of blooming) je nooit opgevallen, maar het is een storend artefact op bepaalde televisies.

Fans van nachtelijke film- en tv-sessies staan zeker het best geplaatst om kleine artefacten in het beeld van hun tv te detecteren. In het donker is het immers moeilijk voor de merken om te vals spelen… En onder degenen die het het vaakst terugkeren, vooral in donkere scènes uit films en series, is er het beruchte halo-effect dat de neiging heeft om een groot deel van het beeld te verstoren.

Maar waar komt dit vreemde fenomeen vandaan en bestaan er effectieve manieren om het tegen te gaan? We geven een volledig overzicht.

Het halo-effect (of blooming), wat is het precies?

Technisch gezien is het halo-effect een artefact dat zich manifesteert als een licht dat over de donkere delen van een beeld heen uitspreidt. Hoewel het meestal tamelijk diffuus is, lijkt het als het ware te ‘bloederen’ waar het strak confined zou moeten blijven en kan het de beleving van de kijkers gemakkelijk verstoren.

Zoals je het misschien al vermoedt, komt dit fenomeen vooral voor bij scènes met hoog contrast, zoals scènes met een sterrenhemel waarbij de sterren gemakkelijk overstromen op de donkere achtergrond, of videogames met felle speciale effecten. Maar het storendste zijn ongetwijfeld de witte ondertitels, die soms moeilijk leesbaar kunnen zijn en zelfs op lange termijn de ogen vermoeien. Het is daarom verstandig dit artefact niet te licht op te vatten…

Meerdere factoren die ten grondslag liggen aan het halo-effect…

Om te begrijpen wat het halo-effect veroorzaakt, moet je aandachtig kijken naar de kenmerken van LED- en Mini-LED-schermen waarop dit fenomeen het meest voorkomt. In feite vloeit bloom uit een technologische beperking voort die wordt veroorzaakt door ‘local dimming’, een verlichtingssysteem dat verdeeld is in meerdere zones op het scherm.

Het belangrijkste probleem ligt dus in de grootte van deze zones, die soms te breed zijn of niet nauw genoeg, maar ook in hun aantal, het algoritme dat ze aanstuurt en hun dynamische afstelling. Wanneer een deel van het beeld erg helder moet zijn, heeft het licht de neiging uit te lopen naar aangrenzende zones die donker moet blijven. Vandaar het beruchte halo.

Een R&D-ingenieur van een grote televisiefabrikant – die liever anoniem blijft – heeft trouwens gesproken over de grenzen van deze displaytechnologie. « Zolang we pixels in groepen verlichten in plaats van elk afzonderlijk pixel, zullen wedit compromis tussen luminositeit en precisie behouden, vat hij samen.

Par quelles moyens peut-on le corriger ou l’atténuer ?

Contrairement à ce que l’on pourrait penser, l’effet halo n’est pas une fatalité. En effet, il faut déjà savoir qu’il ne concerne pas tous les types de téléviseurs et que les dalles OLED (sans rétroéclairage) en sont par exemple relativement épargnées, car chaque pixel est auto-émissif et peut s’allumer ou s’éteindre individuellement.

Néanmoins, les écrans LCD avec rétroéclairage par zones (notamment le Mini-LED) sont de loin les plus exposés au blooming, y compris les modèles très haut de gamme. Heureusement, il existe quelques combines pour limiter cet artefact même s’il faudra sacrifier un peu la qualité d’image :

• handmatig het contrast of de piekhelderheidsregeling (HDR) aanpassen, wat echter wel wat expertise vereist,
• het lokale achterlicht (lokale achtergrondverlichting) verlagen, wat ten koste kan gaan van de algemene helderheid,
• modi activeren die speciaal bedoeld zijn voor het kijken naar films en series, zoals « Filmmaker », die minder agressief zijn wat contrast betreft en vaak milder zijn voor blooming.

Desondanks bestaat er nog geen echte wonderoplossing om van het halo-effect af te komen. Tenzij je investeert in een heel goed OLED-scherm of zelfs Micro-LED, wat uiteraard niet voor ieders portemonnee is weggelegd.

Une forte luminosité, c’est bien… Mais encore faut-il pouvoir la contenir

En conclusie, le blooming ou het halo-effect illustreert een probleem dat veel groter is dan gedacht: de jacht naar prikkelende technologieën, vergelijkbaar met LG Display en zijn meest heldere OLED-scherm ooit ontworpen, soms ten koste van de precisie. Tussen de Mini-LED, het extra-gesatureerde HDR en de pieken die vele duizenden nits kunnen bereiken, wordt alles gedaan om de klant te imponeren op een productspecificatie zonder noodzakelijk een aangename kijkervaring te garanderen. Een tester van FlatpanelsHD legt zelfs uit: “een beeld dat knallt is mooi. Een beheerst beeld is beter.”.