Chatbots A.I. overspoelen de wereld, en weinig mensen praten erover.
Wie had gedacht dat er in 2025 meer dan 220 miljoen downloads zouden zijn van AI‑gezelschapsapplicaties? Uit rapporten blijkt dat 72% van de Amerikaanse tieners minstens één keer een chatbot heeft gebruikt, en 31% van volwassen mannen heeft met een computer als romantische partner gesproken. Men hoeft niet verder te kijken dan de film “Her”, met Joaquin Phoenix in de hoofdrol, om te begrijpen dat dit heel snel dystopisch kan uitpakken. In het begin ging het om eenvoudige tekstgeneratie, daarna vervingen neppe AI‑afbeeldingen echte foto’s van mensen, en nu zijn realtime video en audio samengekomen tot een perfecte storm. Het is vermeldenswaard dat 42% van alle regelmatige kijkers van pornografie zich heeft verdiept in AI‑chatbots of metgezellen. Dus hoe zijn we hier terechtgekomen en wat kan er gedaan worden om deze opdringende technologische golf te stoppen?
Kunstmatige intelligentie (A.I.) bestaat al sinds 1956, toen John McCarthy, een hoogleraar aan Dartmouth College in New Hampshire, de term bedacht. McCarthy stelde dat computers menselijke intelligentie konden simuleren. Kort daarna ontwikkelde Alan Turing het concept van “machines die denken”. De “Turing‑test” werd opgericht als maatstaf om vast te stellen wanneer computers net zo intelligent zouden zijn als mensen. Deze eenvoudige op tekst gebaseerde test zou uitgroeien tot de heilige graal voor alle toekomstige computersystemen. Als een menselijke beoordelaar niet kon bepalen of de gesprekspartner menselijk was of niet, dan zou de machine de test hebben doorstaan en zouden we ons in een griezelige vallei bevinden.
In 1966 maakte MIT‑computerwetenschapper Joseph Weizenbaum de eerste chatbot, en hij noemde hem ELIZA. Dit rudimentaire AI‑systeem kon menselijke conversaties simuleren met patroonherkenningstechnieken. Dit belangrijke voorloperstuk van ChatGPT werd een mijlpaal in de geschiedenis van dit nieuwe veld. “Wat ik me niet realiseerde, is dat extreem korte blootstelling aan een relatief simpel computerprogramma krachtige waanideeën bij vrij normale mensen konden opwekken.” Weizenbaum zou later in zijn boek uit 1976 Computer Power and Human Reason zeggen. Hij zou een van de felste critici van technologie worden voor de rest van zijn leven. ELIZA is tot op de dag van vandaag online beschikbaar.
Toen gebeurde er iets onverwachts: een AI‑Winter. Een periode van verminderde financiering, gevolgd door weinig vooruitgang en minder belangstelling voor het onderwerp, duurde bijna twintig jaar. Veel wetenschappers voelden dat het probleem te “moeilijk” was, en ander onderzoek nam de boventoon in het computerinformatielandschap. De wereld verloor simpelweg de interesse in computers die konden denken en mensen konden vervangen.
In de jaren negentig gingen internet en het World Wide Web (WWW) opeens hard, en daarmee ontstond een hele categorie aan nieuwe hardware en software. Een grote toename in rekenkracht, glasvezelinfrastructuur en verbeterde algoritmes brachten het onderwerp weer naar de voorgrond van het onderzoek. Er ontstond een hernieuwde focus op data‑gedreven onderzoek, en zo begon de mensheid op zoek naar computers die konden denken. Dit was ook het tijdperk waarin Deep Blue, het IBM‑schaaksysteem, het wereldkampioenschap schaken van Gary Kasparov zou uitdagen en in 1997 van hem zou winnen. Nooit meer zou een mens kunnen concurreren met deze “denkende machines” in schaak. Het was schaakmat voor de mensheid.
Er kwamen geleidelijke verbeteringen, en in 2015 veranderde de oprichting van de technologische startup OpenAI alles. Sam Altman werkte samen met Elon Musk, die destijds bezorgd was over AI‑veiligheid. Elon zou snel terugtreden, en Altman nam de leidende rol in het bedrijf op zich. Technologieën zoals transformers, reinforcement learning, diepe leerarchitecturen en neurale netwerken zouden OpenAI uitrusten met de instrumenten die nodig waren voor wat daarna kwam: ChatGPT. De wereld zou nooit meer hetzelfde zijn.
Grote Taalmodellen (LLM’s) zijn enorme statistische voorspellingsmachines die steeds het volgende woord in een reeks proberen te raden. Ze leren patronen uit hun teksten en genereren taal die die patronen volgt. Het eerste LLM van OpenAI was GPT‑1, ontwikkeld in 2018. Een rudimentair systeem getraind op 117 miljoen parameters toonde al enig significant potentieel voor het voorspellen van het volgende woord. De ware sprong kwam met hun volgende model, ChatGPT, op 30 november 2022. Meteen dachten veel wereldexperts in het veld dat de Turing‑test daadwerkelijk was doorstaan.
Kort daarna werd het duidelijk dat deze voorspellingsmachines ook stillstaande en bewegende “beelden” konden maken op basis van ongelooflijke hoeveelheden trainingsdata die bestaan uit tekst, foto’s en video’s. Het is vermeldenswaardig dat ChatGPT‑5 naar verluidt 3–5 biljoen parameters heeft. Een aanzienlijk ethisch zorgpunt is dat deze trainingsdata zonder toestemming of compensatie van echte auteurs, fotografen en videomakers is verzameld. Sinds 2022 is gerapporteerd dat meer dan 30 miljard valse AI‑beelden online zijn gegenereerd. Elke dag worden er in ChatGPT alleen al meer dan 100 miljoen dergelijke beelden gemaakt. Echte foto’s worden naar de achtergrond geduwd en AI‑beeldgeneratie is nu een belangrijke bron van digitale beeldproductie wereldwijd.
In 2023 besloot ik deze zorgen aan te pakken. Ik schreef de artikelen “AI‑beelden zijn geen fotografie en zullen dat nooit worden”, “AI corrumpeert het internet zoals wij het kennen” en “Heeft de wereld AI‑beelden van valse mensen nodig?”. Als historicus werd het me duidelijk hoe belangrijk echte foto’s zijn. Zonder accurate visuele registers, wat gebeurt er met onze collectieve geschiedenis? Maar dat was nog maar het begin. Naarmate de LLM’s capabeler werden, begonnen ze verschillende rollen in onze samenleving op zich te nemen zoals leraar, arts, therapeut en zelfs romantisch partner. De term “AI‑vriendin” werd echt en eenzame mensen overal kregen romantische relaties met hun computers.
Een AI‑vriendin is een chatgebaseerde virtuele metgezel ontworpen om een romantische of emotionele relatie voor de gebruiker na te bootsen. Ze kunnen eerdere gesprekken onthouden, reageren op je vragen en hun persoonlijkheid na verloop van tijd aanpassen. Hun doel is om zich als een metgezel te vestigen om echte mensen te vervangen. Ze kunnen op het scherm visueel verschijnen als fotorealistische, anime‑ of fantasie‑geïnspireerde ontwerpen. Niets is uitgesloten, alles is mogelijk.
Het is niet verwonderlijk dat er vele rechtszaken zijn aangespannen waarin wordt beweerd dat deze software echte schade toebrengt aan echte mensen. Er zijn gedocumenteerde zelfmoorden geweest die door AI zijn gefaciliteerd en er zijn talrijke massa-schietpartijen toegeschreven aan deze chatbots. Er worden nieuwe psychologische diagnoses beschreven zoals “AI‑geïnduceerde psychose”. Chatbots zijn vaak vleierig en kiezen wat de gebruiker wil horen boven de waarheid of feiten. Chatbots hebben ook de neiging te “hallucinated” en feiten te fabriceren of valse vertellingen te creëren die niet in de realiteit zijn gegrond. Hun voornaamste doel is om betrokken te blijven en de gebruiker zo lang mogelijk op de site te houden. De tijd op de site biedt meer kansen voor marketingcampagnes en advertenties.
Als visueel kunstenaar en analoge fotograaf voel ik het als mijn plicht om tegen deze technologieën te strijden. Ik haat technologie niet; in 1998 richtte ik een zeer succesvol dot.com‑bedrijf op en leidde het 25 jaar voordat ik het verkocht. Technologie maakt altijd een belangrijk deel uit van mijn leven sinds ik in 1982 een Apple IIe‑computer kocht. Deze technologie lijkt anders; ze heeft een enorme keerzijde en veroorzaakt ernstige schade aan onze samenleving en aan de meest kwetsbaren.
AI staat centraal in de controverse rondom de uitbouw van datacenters en bij de zorgen over de Flock‑camera’s die onze privacyrechten raken. AI‑chatbots helpen spammers en oplichters sneller dan ooit. AI is ook instrumenteel bij het creëren van deepfakes, wat leden van onze samenleving verder verdeelt en verwart. Hackers gebruiken AI om websites binnen te dringen en financiële gegevens en persoonlijke informatie te stelen. De nadelen van deze technologie lijken eindeloos en immens. Maar er is hoop.
Ik geloof dat onderwijs en bewustwording een uitstekende beginpunt zijn. We moeten onze vrienden en familie informeren over alle zorgen rondom AI. Ik geef lezingen met de titel “AI‑valkuilen en gevaren voor de mensheid” aan lokale colleges en universiteiten. We moeten onze stemmen, onze menselijke stemmen, gebruiken om deze zorgen op alle vlakken van ons leven onder de aandacht te brengen.
Als het algemene publiek beter leert nep‑AI‑beelden en -video’s te herkennen, kunnen we hopelijk de misinformatie die ze veroorzaken weerleggen. Als ouder vind ik het erg belangrijk mijn kinderen te onderwijzen over alle nadelen van AI. Niemand is te jong of te oud om hiervan bewust te worden. Voor ouderen geldt: zij zijn erg kwetsbaar en eerlijk gezegd gemakkelijk te misleiden wanneer het gaat om AI‑fraude en nepbeelden. Herinner je je hoe zij opgroeiden, je kon vertrouwen op een foto omdat het een realistisch verslag van een gebeurtenis was.
Als samenleving moeten we stemgerechtigd zijn op politici die bekwaam en vakkundig zijn wat betreft de zorgen rondom deze technologie. We moeten wetgeving en regelgeving eisen om deze bedrijven in toom te houden. Er zijn in het verleden vele technologische ontwikkelingen geweest die schade veroorzaakten maar later werden gereguleerd. Denk aan de auto‑industrie en de tabaksindustrie. Autogordels, airbags en loodvrije brandstof, samen met leeftijdsbeperkingen, hebben de schade die deze producten kunnen veroorzaken beperkt.
We kunnen allemaal ons steentje bijdragen om anderen die minder geïnformeerd zijn te helpen. Onlangs besloot ik een kunstwerk te maken in het historische natte plaat collodiumfotografische proces, getiteld “Nude Study of Your A.I. Girlfriend”, als mijn creatieve tegenwicht tegen deze verraderlijke technologie. Dit gebeurt in een periode waarin geboortecijfers zijn gedaald tot 1,6 kinderen per vrouw, en voor het eerst onder het vervangingsniveau komen.
Ik vond dit citaat van de auteur en futurist John Naisbitt erg treffend:
“De meest opwindende doorbraken van de 21e eeuw zullen niet plaatsvinden vanwege technologie, maar vanwege een groeiend begrip van wat het betekent mens te zijn.”
AI biedt veel beloftes. De doorbraak tegen kanker, wereldwijde honger en oplossingen voor klimaatverandering liggen misschien aan onze vingertoppen. Wat we moeten waarborgen, is dat de baten opwegen tegen de nadelen terwijl deze nieuwe technologieën worden ontwikkeld en toegepast. We moeten betrokken blijven terwijl deze belangrijke technologische doorbraak probeert de mensheid te hervormen. Kennis en waakzaamheid zijn de sleutels. Mensen hebben in de afgelopen 200.000 jaar vele obstakels overwonnen. Dit kan de grootste uitdaging vormen die we ooit hebben meegemaakt. We vechten voor onze eigen menselijkheid, en ik zal altijd juichen voor Team Human.
Shane is een frequente bijdrager aan PetaPixel. Hier zijn enkele van zijn eerdere artikelen:
Affiliate Disclosure PetaPixel-artikelen kunnen affiliate-links bevatten; we kunnen een commissie verdienen als u via een van deze links koopt.
