Het native ISO-bereik van een camera was vroeger een grote zaak en maakte deel uit van hoe fabrikanten hun nieuwste en beste camera’s aanboden. Tegenwoordig vermelden fabrikanten ISO soms helemaal niet meer en ligt het op de achtergrond, in aparte, gedetailleerde specificaties.
Ik herinner me nog hoe ik net begon met fotografie op de middelbare school en Nikon de D3 aankondigde met zijn native ISO-range — 200 tot 6400 — en dat was echt een grote zaak. De prestaties bij hoge ISO van de D3 waren zo cruciaal voor de aantrekkingskracht van de D3 dat hij centraal stond in Nikon’s marketingcampagne voor de D3.
Samen met een van de vele fotografiebladen waar ik destijds op geabonneerd was, zat een uitklapposter van 20 x 30 inch bij met een motorfietsrace-shot gemaakt door Sandro Miller met de D3 bij ISO 6400. Mijn exemplaar van de poster ligt nog ergens, maar ik herinner me dat ik ermee naar boven rende om mijn vader te laten zien: “Kijk, dit is gemaakt bij ISO 6400! Ik wil een Nikon D3!”
Uiteindelijk kreeg ik een D3 in handen, en hij stelde de hype waar. De relatief sterke prestaties bij hoge ISO voor die tijd brachten me ertoe me enorm in astrofotografie te verdiepen, een gespecialiseerde tak van fotografie die ik nog steeds graag doe.
Jarenlang bleef ISO een centraal aandachtspunt van camera-merken en fotografen. Bijvoorbeeld toen Nikon in 2016 de D5 aankondigde, luidde de kop van PetaPixel: The Nikon D5 is Official, and the ISO Goes to 3,280,000.
Toen Nikon in 2020 zijn laatste vlaggenschip DSLR, de D6, op de markt bracht, ruim in het tijdperk van mirrorless-camera’s, werd ISO helemaal niet genoemd.
Toen ik vorige week onze Canon R6 III-beoordeling en nieuws schreef, realiseerde ik me pas na een e-mail van een lezer dat ik de ISO-range van de camera helemaal niet had genoemd. Ik schreef dat de R6 III, mede dankzij de ingebouwde ruisonderdrukking van Canon, goed presteert bij hoge ISO. Ik dacht aan de ISO van de camera toen ik in het veld was en zorgvuldig nadacht over verschillende belichtingskeuzes voor specifieke situaties. Maar ik ben nooit bij de feitelijke native ISO-range gestopt; die ligt bij het uiterste hoge eind iets lager dan die van de R6 II — 64.000 in plaats van 102.400.
Toen begon ik na te denken: wanneer was de laatste keer dat ik me écht aangetrokken voelde tot de ISO-range van een camera?
Deze dagen let ik alleen op de ISO-range van een camera als er iets vreemd gebeurt. Of het nu gaat om een nieuw apparaat met een lagere ISO-snelheid door slimme engineering, zoals bij de GFX100 II, of een camera met een hoger dan gemiddelde basISO dankzij baanbrekende sensortechnologie, zoals de Sony a9 III. Soms gebruikt een camera zelfs Dual-Gain ISO om in bepaalde situaties een betere beeldkwaliteit te leveren, maar dat gaat minder over de specifieke ISO en meer over de slimme engineering van de camera.
Over het algemeen maakt het niet echt uit wat het beschikbare ISO-bereik van een camera is, omdat de meeste camera’s op de meeste ISO-instellingen vergelijkbaar goed presteren. Het is niet langer zo — en dat geldt al geruime tijd niet meer — dat een nieuwe camera op de markt verschijnt en zo verschrikkelijk slecht presteert bij ISO 3200 dat het de aandacht vereist, of dat een camera bij zijn uitgezette ISO-waarden een kwalitatief goed beeld levert.
Wanneer ik astrophotografie doe en bij ISO 6400 of misschien hoger schiet op een moderne camera, zijn de beelden altijd prima bruikbaar. Daarnaast hebben sommige camera’s ingebouwde ruisonderdrukking in RAW-bestanden en kan AI-gedreven ruisonderdrukking, zoals de ongelooflijk goede Denoise in Lightroom en Adobe Camera Raw, wonderen verrichten, en het is geen verrassing dat ISO een vergeten camera-spec is geworden. Het is gewoon niet langer de zinvolle differentiator zoals het vroeger was.
Ik zeg niet dat ISO opzich irrelevant is, verre van. Het is een belangrijk deel van de klassieke belichtingsdriehoek, net als sluitertijd en diafragma. ISO is een creatieve en technische keuze die beïnvloedt hoe een fotograaf werkt, en het kiezen van de juiste heeft nut.
Maar net zoals we de sluitertijd van een nieuwe camera niet echt meer in overweging nemen, tenzij er iets echt verbazingwekkends aan is, ben ik al geruime tijd voorbij het punt waarop ik me druk maak om de ISO-range van een camera. Maar ik zal dat poster altijd bij me hebben om te herinneren aan het moment waarop een bruikbaar beeld bij ISO 6400 de digitale fotografie voorgoed heeft veranderd.
