De fotograaf en YouTube-maker Mathieu Stern houdt van vintage lenzen. Hij houdt ook van vintage analoge fotocabines. Dus besloot Stern uit te zoeken welke lenzen er in oude schoolfilmcabines gebruikt werden, zodat hij de exacte look thuis kon nabootsen. Het was veel moeilijker dan iemand zou denken.
“Dit project dwong me antwoorden te zoeken op de meest ongewone plaatsen,” zegt Stern.
Stern en zijn vrouw bezochten een museum in de Franse stad Nantes en voordat ze vertrokken, stopten ze in het café van het museum voor een drankje. In de hoek van het café staat een analoge fotocabine, die Stern natuurlijk niet kon weerstaan.
“Terwijl ik daar zat, bleef één vraag door mijn hoofd spoken. Welk soort lens zit er eigenlijk in dat ding?”
Het vinden van het antwoord op die vraag in de fotocabine zelf bleek onmogelijk. De lens wordt pas blootgesteld wanneer er daadwerkelijk wordt gefotografeerd, en er is geen manier om van buitenaf goed genoeg naar binnen te kijken om hem te identificeren. Ook het internet bood niet veel hulp, want Stern zegt dat hij maandenlang verschillende cabines onderzocht met weinig succes.
Wat hij uiteindelijk ontdekte, bleek “nog vreemder” te zijn dan hij had verwacht, en voor iemand zoals Stern, die geobsedeerd is door de vreemdste aspecten van fotografie en vooral lenzen, geldt dat als een hoge lat.
In 1925 vond Anatol Josepho een van de allereerste volledig automatische fotocabines uit, de Photomaton. Mensen gooiden 25 cent in de machine en kregen acht afgedrukte foto’s terug. De eerste cabine stond bij Times Square in New York City. Het vastleggen, ontwikkelen en afdrukken van die acht foto’s duurde ongeveer tien minuten, wat eigenlijk heel indrukwekkend is gezien het feit dat dit bijna een eeuw geleden was. Destijds was het voor gewone mensen vaak een uitdaging en meestal te duur om portretten van zichzelf te laten maken. De fotocabine veranderde dat op enorme wijze.
Tijdens de daarop volgende decennia werden fotocabines een vast kenmerk op vele locaties, waaronder treinstations, beurzen, winkelcentra en meer. Fotocabines waren overal.
Maar naarmate instant-filmcamera’s populairder en betaalbaarder werden, en daarna digitale fotografie kwam, verdwenen analoge fotocabines één voor één. Stern zegt dat er vandaag de dag nog minder dan 200 werkende chemische analoge fotocabines over de hele wereld bestaan.
Toch blijven mensen er dol op. Elke analoge fotocabine die Stern bezocht om zijn nieuwste video te maken, had een lange rij wachtenden voor hun portretten. Het blijft een heel speciaal iets om een fysieke, unieke foto te hebben.
Stern stuitte uiteindelijk op een patent uit de jaren veertig dat de lens beschreef, een f/2, 3-inch Wollensak portretlens. Zoals het patent uitlegt, “diepe focus compenseert de scherptediepte,” en de lens vereiste geen scherpstelling om scherpe opnames te krijgen.
Later maakte Wollensak een lens speciaal voor fotocabines, een 75mm f/4.5 “Photomat” prime-lens.
“Ik dacht dat het mysterie was opgelost,” zegt Stern. “Maar ik vond nog een andere bron met andere informatie.”
Een video die een oude analoge fotocabine in Londen laat restaureren toonde “enkele frames” van de lens, en die lens was een Dallmayer 75mm f/4.5 vergrotingslens.
Na nog meer onderzoek, waaronder het naar binnen gaan van fotocabines met een Sony Alpha-camera om video vast te leggen, vond Stern een Nikkor 35mm f/2.8-lens in twee verschillende cabines in Frankrijk.
Met de nieuwe informatie en een ruime hoeveelheid testopnamen gemaakt in echte fotocabines, was het tijd voor Stern om de geliefde klassieke look thuis na te bootsen. Verder legde hij uit hoe andere fotografen hetzelfde konden opzetten, ook met moderne digitale camera’s. Zoals uit blijkt, is het uiterlijk absoluut reproduceerbaar. De sfeer daarentegen? Dat ligt anders.
“Toen ik voor het eerst die fotocabine in het museumcafé stapte, dacht ik dat deze vintage machines wel een ongelooflijk geheim optisch systeem moesten hebben dat je er altijd geweldig uit laat zien, wat er ook gebeurt. Een lens die voor mij onmogelijk te vinden zou zijn,” zegt Stern.
Wat deze fotocabines uiteindelijk zo speciaal maakt, is echter een nostalgisch gevoel, meent hij, en het deel uitmaken van een artistieke fotografische benadering die tijd grotendeels vergeten heeft. Bezoekers van fotocabines ervaren een bijzondere ervaring en maken unieke foto’s, en dát is wat analoge fotocabines zo speciaal maakt. Het gaat lang niet alleen om het glas; het gaat om de ervaring.
