Steeds meer satellieten in een baan rond de aarde bezorgen astronomen niet alleen zweetdruppels, maar ook hoofdbrekens. Zelfs de legendarische Hubble ruimtetelescoop ligt onder vuur: de sterrenhemel raakt immers steeds meer ‘verstoord’ door ongekend veel doorvliegende satellieten. Wat betekent dit voor onze kijk op het universum?
Hubble in het nauw: een groeiend galactisch probleem
Het aantal satellieten in een lage baan rond de aarde stijgt exponentieel. Waar we allemaal profiteren van het gemak van globale connectiviteit dankzij netwerken als Starlink en OneWeb (wie droomt er nu niet van eindeloos internet in het bos?), rijzen er nu toch serieuze zorgen. Vooral astronomen – zowel hobbyisten als professionals – trekken aan de bel nu het steeds lastiger wordt om het firmament zonder onderbrekingen te observeren.
Een recente studie, gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift Nature Astronomy, slaat alarm. Ook de beroemde Hubble ruimtetelescoop, die sinds de jaren negentig baanbrekende foto’s van het heelal maakt, ondervindt steeds meer hinder van dit ruimteverkeer.
Satellieten vervuilen Hubble’s beelden
Het onderzoek, dat onder andere werd opgepikt door The New York Times, windt er geen doekjes om: “De Hubble ruimtetelescoop is in gevaar.” In het artikel “L’impact des traînées de satellites sur les observaties du télescope spatial Hubble” wordt duidelijk dat NASA steeds vaker geconfronteerd wordt met onbruikbare beelden die door Hubble zijn vastgelegd. Alles dankzij de vele satellieten die als ongewenste gasten door elk kiekje van het universum flitsen.
- Steeds meer beelden zijn waardeloos door storende satellietpassages.
- Starlink en andere netwerken zijn hierbij herhaaldelijk de boosdoeners.
- Dit probleem wordt pas nijpender, want de opmars van satelliet-vloten is nog maar net begonnen.
Schokkende cijfers: van ergernis naar serieuze bedreiging
In de praktijk maakt Hubble doorgaans opnamen van elf minuten per keer. Wanneer die opnames niet gestoord worden, zijn de beelden wetenschappelijk bruikbaar. Maar de kans dat er een satelliet door het beeld vliegt, stijgt gestaag.
- Tussen 2009 en 2020 was de kans op een ongewenste satelliet in beeld gemiddeld 3,7%.
- In 2021 steeg dit percentage naar 5,9% – een forse toename op korte tijd.
- De studie kijkt slechts tot 2021: men vreest dat de cijfers over 2022 en later nog somberder zullen zijn.
- Toekomstig onderzoek toont mogelijk nóg hogere percentages aan storende beelden.
Het artikel uit Nature Astronomy benadrukt dat het recente ruimtevaartoffensief – het lanceren van grote groepen satellieten in een lage aardbaan – een serieuze bedreiging is voor astronomische observaties, zowel vanaf aarde als met ruimtetelescopen. Kunstmatig gegenereerde storingen maken dat een groeiend deel van wetenschappelijke observaties nutteloos wordt, terwijl onderzoeksgelden (niet bepaald klein bier) en kostbare infrastructuur verspild raken aan reparatie- en vermijdingsmaatregelen.
De komende jaren: het wordt druk in de ruimte
Het ziet er volgens de experts allesbehalve rooskleurig uit. Met gigaprojecten als Starlink (SpaceX), Kuiper (Amazon), het Europese Iris2 en het Chinese GW-project, wordt de ruimte langzaam maar zeker volgepropt. De voorspellingen zijn ronduit duizelingwekkend:
- Volgens Jonathan McDowell, astronoom aan het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, kunnen er in de komende jaren meer dan 420.000 (!) satellieten bijkomen.
- We zullen simpelweg met dit probleem moeten leren leven.
- Bepaalde wetenschappelijke studies zullen onmogelijk worden, en spannende ontdekkingen kunnen we simpelweg missen.
Daarbij vergeten we bijna een ander belangrijk thema: het wordt ook moeilijker gevaarlijke asteroïden die richting aarde komen, tijdig te ontdekken tussen al het kunstmatige ruimtepuin. Geen prettig vooruitzicht voor mens én planeet.
Conclusie: de blik op het universum wordt steeds troebeler
De uitdagingen die het groeiend aantal satellieten met zich meebrengt, zijn niet langer te negeren. Astronomisch onderzoek – en zelfs de veiligheid van de aarde – dreigt steeds meer hinder te ondervinden. De wetenschappelijke gemeenschap zal zich in de komende jaren serieus moeten buigen over effectieve oplossingen. Want laten we eerlijk zijn: het universum bekijken zonder storende lijntjes en stipjes blijft oneindig veel boeiender dan een nacht vol satellietstrepen.
