Dankzij Nikon kan Canon’s gesloten RF-mount mogelijk opengemaakt worden

In januari heeft Nikon Viltrox in China aangeklaagd wegens inbreuk op zijn intellectuele eigendom met betrekking tot de Z-mount en eiste royalty’s en schadevergoeding. Maar afgelopen zomer oordeelde die rechtbank anders en gaf ze Viltrox gelijk. Dit zet een belangrijk precedent neer dat mogelijk ook Canon raakt, de eigenaar van het enige écht gesloten mount-systeem voor spiegelloze camera’s.

De vraag wordt dan, als het Z-mount-patent van Nikon ongeldig is, wat maakt Canon’s RF-mount dan zo anders? Om die vraag te beantwoorden, moeten we eerst kijken naar waarom Nikon bij Viltrox verloor.

Nikon’s Verlies

De China National Intellectual Property Administration (CNIPA) zag het argument van Nikon en ging niet alleen mee in de houding dat Viltrox niets verschuldigd was, maar vernietigde bovendien een van Nikon’s kernpatenten voor de Z-mount. Dat patent behandelde specifieke aspecten van de fysieke bajonet-gleuven, de uiteindenpinnen en de elektronische lay-out van de mount.

De CNIPA oordeelde dat Nikon’s patent geen “uitvindselsstap” (het Chinese equivalente begrip voor “non-obviousness”) bevatte en bovendien dat het aanbrengen van kleine aanpassingen aan de lengte, hoek en indeling van bajonetklauwen of aansluitpinnen ten opzichte van bestaande cameramontages een routine-ingenieurskeuze was in plaats van een octrooieerbare doorbraak.

Hoewel de fysieke afmetingen en de posities van de elektronica in de Z-mount anders zijn dan die van Nikon’s F-mount, oordeelde de rechtbank dat deze wijzigingen (zoals de grootte van de bajonet of het aantal of de locatie van pins) niet uniek, bijzonder of uitvinderachtig zijn en daarom niet gepatenteerd kunnen worden.

Aangezien de kernclaim van de rechtszaak volledig was afhankelijk van de geldigheid van Nikon’s patent, ontnam de overwinning van Viltrox Nikon effectief de juridische basis om schadevergoeding te eisen. Nikon kan juridisch gezien niet voorkomen dat Viltrox of een andere derde-lensfabrikant in China autofocuslenzen voor de Z-mount maakt en verkoopt.

“Uit respect voor het juridische systeem zullen we op dit moment geen verdere details verstrekken,” laat Nikon aan PetaPixel weten.

Wat het waard is: Viltrox heeft moeite met het ophemelen van deze overwinning en houdt zich liever stil.

“We waarderen echt uw aandacht en steun. Op dit moment hebben we echter geen officiële informatie of updates die we kunnen delen over dit onderwerp. Wat betreft vragen over potentiële toekomstige implicaties of andere mount-types, hebben we op dit moment geen opmerkingen of informatie beschikbaar. Mocht er in de toekomst officiële update publiekelijk gedeeld kunnen worden, zullen we u zeker op de hoogte houden.” -Viltrox

Hoe zit het met andere regio’s?

Nikon verloor deze rechtszaak uitsluitend in China, wat betekent dat in elk ander gebied waar het Z-mount-patent nog geldt—zoals de Verenigde Staten of Europa—het mogelijk zou zijn om te procederen om de distributie en verkoop van lenzen van Viltrox tegen te houden.

Maar dat zal waarschijnlijk niet gebeuren.

Nikon staat waarschijnlijk wat ongerust na dit verlies, dus mogelijk voelt het de druk om in andere regio’s te procederen als te riskant. Wat als ze ook in Europa of de Verenigde Staten verliezen? De problemen waar ze nu mee te maken hebben, zouden verergeren.

Eerlijk gezegd is het Chinese rechtsstelsel extreem politiek, en het voelt soms alsof het moeilijk is een eerlijke uitspraak te krijgen – vooral tussen een buitenlandse partij en een binnenlandse, wat hier gebeurde. Het is daarom geen ideaal voorbeeld voor een evenwichtige analyse van patenten. Dus het is redelijk te zeggen dat Viltrox’s overwinning in China weinig te zeggen heeft over hoe een andere rechtbank hetzelfde onderwerp zou beoordelen.

Toch zou Viltrox waarschijnlijk dezelfde juridische argumenten gebruiken die in China succesvol bleken ook in die buitenlandse rechtbanken. Terwijl de Chinese rechtbanken hun binnenlandse bedrijven vrij sterk beschermen, betekent dat niet dat de conclusies die ze trekken noodzakelijkerwijs ook door andere internationale rechtbanken worden gevolgd.

De afhankelijkheid van Nikon’s patent van eerdere montages is het probleem. Een “nieuwe mount” moet werkelijk nieuw zijn om octrooieerbaar te zijn. Camera’s en hoe lenzen gemonteerd worden, zijn in de afgelopen 60 jaar nauwelijks veranderd. Alleen omdat de mount net iets bredere cirkel is, lijkt niet genoeg als men dit voor de rechter aanvecht. Iteratie is waarschijnlijk niet langer beschermbaar, en alleen omdat Nikon het patent kreeg, betekent dat nog niet dat het standhoudt onder een gerechtelijke toets, zelfs buiten China.

Kortom, internationale vervolging van Viltrox lijkt een redelijk hoog risico te hebben om Nikon’s Z-mount-patent wereldwijd ongeldig te maken. Ik betwijfel echter of Nikon dit risico wel zou willen nemen.

Daarnaast zou het winnen van zo’n patentstrijd in de VS of in Europa Nikon niet per se betekenen dat het verkoop van Viltrox-lenzen in die markten effectief kan blokkeren. China heeft al geoordeeld dat Viltrox de lenzen kan blijven produceren en vervaardigen in China, dus Nikon zou theoretically alleen directe leveringen naar officiële detailhandelkanalen in andere markten kunnen blokkeren. Maar er zijn meerdere andere manieren om deze traditionele importbeperkingen te omzeilen — kijk maar naar de DJI Pocket 4P. Die is officieel verboden in de Verenigde Staten, maar vrij eenvoudig te verkrijgen.

Bovendien, in China, de op twee na grootste cameramarkt ter wereld, zouden er nog steeds geen wettelijke beperkingen zijn.

Al dit brengt ons terug bij de oorspronkelijke vraag: als Nikon’s Z-mount-patent ongeldig is, wat maakt Canon’s RF-mount dan anders?

Canon’s Dilemma

Nikon is niet het eerste cameramerk dat een China-gebaseerde lensfabrikant voor inbreuk op eigendom heeft aangeklaagd, maar het was wel het eerste bedrijf dat er daadwerkelijk iets aan deed. Voorheen was Canon de 300-ponds gorilla in de kamer, en het gebruikte die hefst kracht om lenzenmakers simpelweg te bedreigen.

Terug in 2022 maakte Viltrox bekend dat het stoppen met de vervaardiging en verkoop van autofocuslenzen met RF-mount doen omdat Canon dreigde juridische stappen te nemen. Een paar weken later bevestigde Canon dat het dit inderdaad deed.

“SHENZHEN JUEYING TECHNOLOGY CO.LTD vervaardigt autofocuslenzen voor Canon RF-mount onder merknaam “Viltrox”. Canon is van mening dat deze producten inbreuk maken op hun octrooi- en ontwerprechten en heeft derhalve gevraagd dat het bedrijf alle activiteiten die inbreuk maken op Canon’s intellectuele eigendomsrechten stopzet.”

Vier jaar geleden was Viltrox kleiner, zwakker en armer. Dat Canon niet daadwerkelijk een rechtszaak had aangespannen; het dreigde alleen met een rechtszaak. Er is sindsdien veel veranderd. Viltrox is uitgegroeid tot een serieuze lenz‑maker en heeft aanzien gewekt onder fotografen. Nog belangrijker: het is nu een veel welvarender en slimmer bedrijf. Viltrox’s overwinning bewijst dat binnenlandse lensfabrikanten nu over de financiële en juridische middelen beschikken om patentclaims van camerafabrikanten actief te ondermijnen. Dit verandert de machtsverhoudingen in de industrie drastisch.

Hoewel we nooit zeker zullen weten hoe het gegaan zou zijn, lijkt het erop dat Nikon niet rechtstreeks naar de rechtbank is gestapt met zijn rechtszaak. Waarschijnlijk stuurde het een soort cease-and-desist-verzoek naar Viltrox zoals Canon dat eerder deed, maar deze keer vertelde Viltrox Nikon om te stoppen met zuchten en moeite te besparen — een beslissing die uiteindelijk zijn vruchten afwierp.

Wat gebeurt er nu als Viltrox weer RF-mount lenzen gaat produceren? Zou Canon zijn dreigement uit 2022 waarmaken en ditmaal echt vervolgen?

Canon’s Juridische Beschermingen Zijn Nu Wankel

Laten we eerst bekijken wat Canon specifiek in China heeft gepatenteerd. Directe koppeling is niet mogelijk, maar deze patenten staan wel vermeld in het CNIPA Patent Search System. Canon’s ontwerp- en gebruikspatenten komen qua opzet dicht bij die van Nikon en bestrijken twee hoofdgebieden: de drie-tab bajonettengang (en de exacte afmetingen) en de fysieke interface, die uit 12 elektronische contacten bestaat. Daarnaast bestrijken de gebruikspatenten de algoritmes en signalen die tussen lens en camerab body worden uitgewisseld en het intellectueel eigendom van Canon met betrekking tot hoe de camera autofocus bestuurt, beeldstabilisatie regelt en de controls-ring aanstuurt.

Samengevat steunt Canon’s juridische RF-mount-bescherming zwaar op patenten die betrekking hebben op de fysieke elektronische verbinding en de bajonetstructuur. Het mogelijke probleem voor Canon is dat de CNIPA’s redenering in de Nikon-zaak een duidelijke administratieve precedent in China schept: fysieke flensgeometrieën en pin-arrangementen afgeleid van eerdere montagetechnologieën (in Canons geval EF of EF-M) zijn niet nieuw en dus niet octrooieerbaar.

Als Canon een rechtszaak zou aanspannen en Viltrox die uitdaging voor de Chinese rechtbank zou brengen, is het zeer waarschijnlijk dat de CNIPA precies dezelfde logica zou toepassen op de RF-mount als ze deed bij de Z-mount.

Wat Kunnen Canon en Nikon Doen?

Hoewel de uitspraak van CNIPA direct alleen Nikon’s specifieke Chinese patent ongeldig maakt, heeft die uitspraak een belangrijke juridische zwakte blootgelegd in hoe cameraproducenten hun gesloten (of gedeeltelijk gesloten) lensmontages beschermen. Er ligt nu een geteste, juridische routekaart klaar om de aard van elke montagesysteem aan te vechten, inclusief Canon RF, Leica L en Micro Four Thirds. Er zijn nu aanzienlijk minder risico’s bij het fabriceren en verkopen van niet-gelicentieerde derde‑partijlenzen voor elk systeem met spiegelloze technologie in China.

In het geval van Nikon zou men kunnen overwegen om firmware-blokjes op zijn camera’s te zetten die het gebruik van bepaalde lenzen verhinderen via versleutelde softwareprotocollen die een handshake tussen lens en body vereisen. Dit zou aanzienlijk goedkoper zijn en minder risico opleveren dan het proberen octrooibescherming in andere rechtbanken, maar het is zeker niet waterdicht.

Allereerst verlopen softwarebeperkingen meestal niet goed bij consumenten. Zelfs zonder blokkade kreeg Sony veel kritiek toen Viltrox-lenzen niet vlekkeloos werkten tijdens de a7 V-lancering, sommigen beweerden zelfs dat Sony opzettelijk Viltrox blokkeerde, wat Sony zelf niet deed.

Ten tweede, en gerelateerd, is er geen garantie dat derde-lensfabrikanten niet simpelweg omzeilen wat een camera-merk via zijn eigen firmware-updates voor elkaar krijgt. Het kostte Viltrox bijvoorbeeld maar een week om het probleem met de a7 V op te lossen.

Vroeger vroeg ik me af: zou Canon zijn dreigement uit 2022 waarmaken en ditmaal echt een rechtszaak beginnen? Ik denk van wel, maar het zou veel agressiever zijn. Canon zou tegelijkertijd Viltrox in China, Japan, de VS en elders waar Viltrox zijn lenzen verkoopt, voor de rechter brengen om een internationale juridisch gevecht te forceren.

Canon zou dit doen wetende dat het in China waarschijnlijk zal verliezen, maar dat dat Viltrox ertoe zou kunnen bewegen om om tafel te gaan en tot een schikking buiten de rechtbank te komen. Als er genoeg druk tegelijkertijd in meerdere landen wordt uitgeoefend, leidt dat vaak tot een redelijk zakelijk akkoord, waarbij Viltrox een royalty of vergoeding betaalt voor het produceren van RF-mount lenzen.

Eerlijk gezegd klinkt dat best goed. Het is precies het resultaat waar iedereen uiteindelijk op hoopte.

Dit alles gebeurt alleen als Viltrox, of een andere Chinese derde-partij lensfabrikant, besluit die eerste stap te zetten en weer RF-mount lenzen te produceren. Maar als één van hen besluit dat deze strijd de moeite waard is, zou Canon zich moeten neerleggen bij het onvermijdelijke: haar mount kan niet langer gesloten blijven.

In die mogelijke toekomst zou Canon waarschijnlijk een programma en systeem opzetten dat vergelijkbaar is met wat Sony heeft voor de E-mount: officieel partner van de mount worden, toegang krijgen tot Canon-ingenieurs, en mogelijk een verlies aan maximale beeldsnelheid bij foto’s (Sony beperkt de prestaties van derde-partijlenzen tot 15 frames per seconde). Het enige verschil zou zijn dat Canon hoogstwaarschijnlijk een licentievergoeding zou eisen.

Hoewel ze concurrenten zijn, zou Canon waarschijnlijk niet willen dat zijn mede-Japanse merken Sigma en Tamron het onderspit delven tegenover fabrikanten uit China. Ze zitten allemaal in dezelfde CIPA-raad en zouden er alles aan doen het succes van Japanse bedrijven te behouden in het aangezicht van deze internationale dreiging. Dus als Chinese merken Canon onder druk zetten, lijkt het onwaarschijnlijk dat de mount op meerdere manieren niet open zou komen.

We vroegen Canon om een reactie en kregen een verwacht antwoord.

“Canon doet geen uitspraken over juridische procedures of de bedrijfsactiviteiten van andere bedrijven. We blijven ons richten op het leveren van innovatieve oplossingen aan onze klanten, terwijl we intellectueel eigendom in elke markt waar wij actief zijn respecteren,” luidt het tegen PetaPixel.

Ik vind het moeilijk te geloven dat het bedrijf dit allemaal niet overweegt. Het moet een belangrijk intern onderwerp zijn. Het enige wat nodig is, is dat een van de Chinese lensfabrikanten opnieuw RF-mount lenzen gaat produceren en beschikbaar maakt. Op dat moment zou de spreekwoordelijke rots de heuvel afrollen.

En dit alles neemt nog niet eens de enorme en machtige afzetmarkt van China in ogenschouw. Zelfs als al deze derde-partij lensfabrikanten hun lenzen uitsluitend in China verkochten, betekent dit dat cameramerken de controle over de op twee na grootste verkoopregio ter wereld zouden verliezen. Ze kunnen hier niet mee omgaan.

Voor het eerst in deze generatie ligt de macht in de handen van derde-partij-lensfabrikanten — voor beter of slechter.