Afgelopen week heb ik mijn reisuitrusting tevoorschijn gehaald en camera-rigconfiguraties getest voor een opkomend documentaireproject. Het doel was dit zo veelzijdig en wendbaar mogelijk te maken, terwijl ik toch alle apparatuur bij me draag waarop ik reken.
Daarom besloot ik het op te splitsen en uit te bouwen in vijf fasen, van de eenvoudigste tot de meest complexe opzet, om te laten zien hoe ik me voorbereid en wellicht wat inspiratie te geven voor jouw eigen rig onderweg.
Niveau 1: Camera en zoomlens
De meest eenvoudige configuratie. Een camera, een zoomlens, en verder niets. Dat is eigenlijk alles wat je nodig hebt om bewegende beelden vast te leggen. Je krijgt een reeks brandpuntsafstanden, autofocus, en een body die praktisch elke taak aankan. Eenvoudig, wendbaar en zeer lichtgewicht. De nadelen zijn weinig maatwerk, vooral wanneer je afstemt op jouw manier van werken of wat elk project vraagt. We hebben geen geavanceerde belichtingscontrole en zijn beperkt tot het display van de camera. Bovendien merk ik dat lichtgewicht rigs wat minder stabiel zijn. Zelfs met beeldstabilisatie in de body laat een lichte camera zich soms zien met meer schokkerige bewegingen dan een grotere cinema-camera.
Niveau 2: Verwisselen naar een cinema-lens
Nog steeds een camera en een zoom, maar nu is de zoom een cinema-lens. Dat geeft je soepele handmatige controle over iris, zoom en scherpstelling, plus harde stops zodat je weet wanneer je het eind van je bereik hebt bereikt. De tandwielen betekenen ook dat je later een follow focus kunt toevoegen als je meer controle wilt dan je hand op de barrel. Bovendien geeft het toevoegen van een variabele ND je een vloeiende belichtingsregeling vanaf de voorkant, wat belichtingswijzigingen mogelijk maakt zonder iris/ISO/shutter aan te raken. Het nadeel is dat er nog steeds maar één echte plek is om de camera te pakken, dus er zijn niet veel manieren om hem hoog of laag vast te houden. En het scherm is nog steeds klein, wat dit een slechte keuze maakt voor werk waarbij scherpstellen cruciaal is.
Niveau 3: Kooi en monitor
Dezelfde camera, dezelfde lens, maar nu in een kooi. Dat opent meer bevestigingspunten en een bovengreep, zodat je laag kunt filmen, hem in verschillende houdingen vasthoudt en je armen wat kunt ontlasten. Bovendien helpt extra grippunten buiten het cameraframes aanzienlijk bij de stabilisatie. De grootste toevoeging hier is een externe monitor. Je kunt niet alleen veel nauwkeuriger focussen beoordelen, je krijgt ook handige hulpmiddelen op het scherm zoals waveforms, focus-peaking en belichtingsweergaven. Deze configuratie heeft alles wat je nodig hebt voor een schone beeldkwaliteit: de grote monitor, bediening van variabele ND voor de lens, en soepele controle op de lens zelf. Echter, we hebben nog niet nagedacht over het opnemen van zuivere audio, dus als je die kant op gaat, moet je ergens extra audiomateriaal kunnen bevestigen. Het is ook topzwaar zodra je rekening houdt met de monitor en zijn batterij, waardoor de ergonomie lijdt. Er is ook nog geen mogelijkheid om filtratie of strooien en lensflare te stapelen.
Niveau 4: Stangen, matte box en handgrepen
Een grote sprong ten opzichte van niveau drie. Ik heb een basisplaat toegevoegd, waardoor ik 15 mm-stangen kan gebruiken—ik ben dol op deze configuratie omdat ik extra handgrepen voorop kan bevestigen, samen met andere accessoires. De extra handgrepen geven me veel betere stabiliteit, met meerdere bedieningsopties. Je kunt nog steeds de bovengreep gebruiken om laag te werken, of hem optillen tot tegen je borst en de camera stevig tegen je aan trekken, of zelfs hoog op je schouders tillen. Een lenssteun helpt ook mee, waardoor de lens omhoog wordt gehouden en de belasting op de mount afneemt. En een extra dovetail-slede eronder maakt een snelle ombouw van handheld naar statief mogelijk.
Daarnaast heb ik de monitor verplaatst van de bovengreep naar de zijkant via een verstelbare arm. Dit werkt vooral handig als je vanuit een hoge positie opereert, zodat ik het scherm naar beneden kan kantelen naar wat mijn ogen natuurlijk zien, zodat ik mijn nek niet hoef te krammen om naar boven te kijken.
De andere grote toevoeging is een matte box, waar ik twee redenen voor heb. Ten eerste doet hij uitstekend werk bij het beheersen van ongewenste schijn en spatten op het voorste element of op het filter, wat zorgt voor consistentie vanuit meerdere hoeken onder natuurlijk licht. Ten tweede kun je meerdere soorten filters monteren. Variabele ND’s zijn geweldig, maar duw je ze tot het uiterste, dan krijg je banding; statische ND’s van verschillende sterktes vormen dus een geweldig alternatief. Daarnaast kun je extra effectfilters stapelen, zoals een Black Pro-Mist bovenop je ND’s, waardoor je zowel belichting als creatieve controle hebt.
Niveau 5: Audio, grote batterij en timecode
Niveau vier was waarschijnlijk het hoogtepunt wat betreft efficiëntie en de balans tussen gewicht en functionaliteit, maar deze stap draait om alle extra snufjes die een grotere productie soepel laten verlopen.
We hebben een externe shotgun-microfoon toegevoegd om een kwalitatieve scratch-track op te nemen in plaats van te vertrouwen op de interne microfoons. Ook heb ik een V-mount-accu met een breakout-box aan de achterzijde toegevoegd. Dit maakt een monitor-batterij overbodig, wat de voorkant lichter maakt, al weegt het uiteraard wel achterin mee. En als je op een schouderstatief werkt, kan die achterbalans juist je stabiliteit helpen. Het grootste voordeel van deze accu is minder downtime: in plaats van te jongleren met kleine camera- en monitorbatterijen, kan één grote batterij een halve dag of langer meegaan, waardoor je de camera tijdens een actieve productie nooit hoeft uit te schakelen.
Het laatste onderdeel is een timecode-box, in dit geval een Ambient Lockit, die via USB-C aan de zijkant loopt. Het synchroniseert tussen meerdere boxen, audio-recorders en camera’s, wat het essentieel maakt voor een multi-cam-show. Het voegt wel een extra kabel toe om te beheren en nog een batterij om opgeladen te houden, maar deze functie kan een enorme tijdsbesparing in de post opleveren.
Met al deze accessoires wordt dit rig behoorlijk zwaar, en het is niet voor iedereen. Zo opereer ik meestal op deze manier, maar na een lange drie uur durende interview kan het je toch uitputten. Ik zou dit kunnen blijven uitbreiden, maar voor handheld werk in een documentaire ligt dit wat mij betreft aan de grens van wat ik comfortabel draag, zelfs voor korte periodes. Bij een grotere productie met een videosituatie zou ik kijken naar een draadloze video-feed, mogelijk een groter stroomvoorzieningssysteem, een shoulder-rig, of zelfs een volledig harnas zoals een Easyrig.
De conclusie
Dat is de volledige schaal, van het lichtste tot het meest complexe. Elk niveau lost een specifiek probleem op en introduceert zijn eigen compromissen, dus het juiste hangt volledig af van de klus die voor je ligt.
En uiteraard zijn er zo veel verschillende camera’s, lenzen en accessoires van talloze merken op de markt, dus ook al is dit misschien niet jouw exacte configuratie, ik hoop dat, door mijn rig in verschillende niveaus op te delen, ik je wat ideeën heb gegeven over hoe je jouw eigen setup kunt aanpassen.
