Hoe meer foto’s ik neem en hoe meer camera’s ik test, des te duidelijker ik besef dat de fotograferenervaring net zo belangrijk is als de resultaten. Dus waarom is een van de meest iconische ervaringen — de taillehoogte twin-lens reflex-camera — naar de achtergrond verdwenen?
Er is niets mis mee met de opvatting dat een camera slechts een middel tot een doel is. Dit is een volwaardige visie, en veel professionals zien de camera als een creatieve uitbreiding van zichzelf, of simpelweg als een gereedschap dat hen in staat stelt hun werk te produceren.
Maar voor velen van ons is fotografie een hobby en een leuke manier om onszelf te uiten. De camera wordt een metgezel die we mee op stap nemen om ons leven te aanschouwen zoals we het meemaken, en we willen een unieke ervaring net zozeer beleven als het vastleggen van memorabele beelden. Om precies dezelfde reden waarom ik vaak met een vintage bamboe hengel vis, daag ik mezelf ook uit om beelden te maken met een camera die niet per se voor die gelegenheid is ontworpen.
En daarom, als er een vintage fotografeerervaring is waar ik me weer mee verlang verbonden te voelen, dan is het de twin-lens reflex-camera.
De erfenis van de TLR
De TLR is een cameratype dat minder in trek raakte in vergelijking met geavanceerdere middenformaat spiegelreflexmodellen. Het is zo treffend genoemd vanwege het gebruik van twee identieke lenzen, boven elkaar geplaatst, die zowel de compositie als de opname bepalen. Er zijn veel merken die TLR-camera’s produceerden, maar wellicht het bekendste is Rolleiflex.
Natuurlijk kon de enkel-lens spiegelreflexcamera compacter worden gemaakt en met minder glas, aangezien de hoofdlens zowel de kadering van het beeld bepaalt als de foto op film scherpstelt. Maar TLR-camera’s trokken jarenlang trouwe gebruikers doordat ze er stijlvol uitzagen en door hun unieke taillehoogte-compositie.
De bovenste lens is gericht op een 45-graden spiegel die het beeld omhoog terugkaatst naar het ground glass-focusscherm aan de bovenkant. Dit maakt een comfortabele positie op taillehoogte mogelijk om vanaf te schieten, en sommigen beweren ook dat het een discretere manier is om op straat foto’s te maken. Als je niet naar het onderwerp kijkt, zullen zij misschien ook niet naar jou kijken, en veel spontane foto’s zijn op deze manier genomen.
TLR-camera’s waren bijna altijd middenformaat-camera’s (alhoewel er uitzonderingen zijn), en legden gewoonlijk foto’s vast in een vierkante indeling. Mamiya maakte zelfs een lijn camera’s die verwisselbare dubbel-lens-assemblages kon accepteren zodat verschillende brandpuntsafstanden gebruikt konden worden.
Echter, hoewel TLR-camera’s charmant waren, liep hun veelzijdigheid vaak achter. Ze waren geneigd zwaar te zijn en boden meestal slechts één brandpuntsafstand. In tegenstelling tot een SLR met een pentaprisma, werd de samenstelling ook van links naar rechts omgekeerd, wat wat oefening vergde om eraan te wennen. Het valt te zeggen dat zo’n beetje elke andere cameratype digitaal is geworden, behalve het TLR-ontwerp. Er zijn mogelijk heel goede redenen voor dit, maar ik pleit ervoor dat we het TLR-ontwerp terugbrengen en het digitaal maken, en zo zou ik het aanpakken.
Wat zou het vereisen?
Nu schreeuwt u misschien naar het scherm dat er inderdaad digitale TLR’s bestaan. Wat met de Minox-sleutellijcamara’s, of de onlangs ontwikkelde Chuzhao-camera’s? Deze charmante voorbeelden van elektronisch afval gebruiken eigenlijk maar één lens met erboven een nep-lens om de look na te bootsen en de compositie weer te geven op een LCD-scherm aan de bovenzijde van de camera. Ze zijn ook erg eenvoudige en betaalbare camera’s met weinig creatieve controle.
Toch ondersteunen deze kleine apparaten mijn bewering dat we weer echte digitale TLR-camera’s nodig hebben en dat de markt ze wel zal dragen. Hoe rudimentair de beelden van deze cameras ook mogen zijn, ze prikkelen de verbeelding met het charmante twin-lens-ontwerp, dat altijd fraai oogt, en ze tonen ook aan dat het fotograferen met een taillehoogte-camera zowel praktisch als leuk kan zijn.
Om een legitieme TLR te maken, moeten we eerst twee aparte lenzen gebruiken vóór twee aparte sensoren. Het kunnen vierkante bijgesneden APS-C-sensoren zijn of vierkante bijgesneden full-frame-sensoren. Ja, je zou ze zelfs laten werken met de volledige beeldverhouding van de chip en zo een gemakkelijke overgang naar een vierkante indeling mogelijk maken.
Vervolgens, omdat we twee afzonderlijke lens- en sensor-assemblages hebben, maak de een wijder en de andere strakker wat betreft brandpuntsafstand, wat helpt om het inherente gebrek aan meerdere brandpuntsafstanden bij de meeste TLR-ontwerpen te overwinnen. Dit ontwerp zou je in staat stellen bovenaf te kaderen met het LCD-scherm, precies te zien wat de compositie zal zijn zonder de links-rechts-omkering, en gebruik te maken van de ruimte voor de twee lenzen die inherent zijn aan het ontwerp, terwijl je twee verschillende brandpunten krijgt.
We zouden de TLR-ervaring niet slechts opnieuw maken, maar in veel opzichten juist verbeteren.
Zou het niet geweldig zijn om een enkele compacte camera over de schouder te hebben die twee verschillende lenzen in één pakket biedt, zonder dat je hoeft te wachten en lenzen onder druk te hoeven wisselen? Deze camera zou stijlvol zijn maar ook discreet, met veel vintage charme. Het zou een unieke manier van fotograferen bieden die velen nog niet hebben ervaren.
Technisch gezien kan de digitale TLR worden vergroot of verkleind, afhankelijk van de sensorgrootte en de wensen van de fotograaf die hem draagt, en toch zou een full-frame-versie nog steeds behoorlijk klein zijn om mee te reizen. Aangezien beide lenzen vaste brandpunten zouden hebben met relatief grote diafragma’s, zou de camera in staat zijn tot behoorlijk hoge beeldkwaliteit en dus geschikt voor serieuze toepassingen die de huidige e-waste-versies niet kunnen bereiken.
Waarom heeft niemand het geprobeerd?
Ik vind dit concept solide, en de resultaten zouden zowel leuk in gebruik zijn als begeerlijk voor de fotografiegemeenschap. Dus waarom is het nog niet gebeurd?
Zeker, het ontwikkelen van zo’n concept zou duur zijn, en er zal een behoorlijke hoeveelheid onderzoek en ontwikkeling nodig zijn om het mogelijk te maken. Dit vormt een reëel risico voor iedereen die besluit het te proberen.
Maar zijn niet alle cameraprojecten tot op zekere hoogte riskant, en zijn die risico’s niet allemaal de moeite waard?
Zonder risico’s zouden we niet zo’n levendige selectie camera’s hebben die we vandaag de dag waarderen. Wat vaststaat, is dat een digitale TLR aan de duurdere kant van de prijsschaal zal zitten. Je koopt immers twee lenzen en twee sensoren. Toch denk ik dat een APS-C-proof-of-concept-camera kosten technisch gezien niet zo onoverkomelijk zouden zijn, alles in overweging genomen. Het is in wezen gewoon twee eenvoudige compacte digitale camera’s die aan elkaar zijn geplakt en een gedeelde batterij, verdere beeldverwerking en LCD-scherm delen.
Misschien ben ik gek — ik ben het vaak — maar ik geloof werkelijk dat de digitale TLR een leuke en praktische manier van fotograferen zou zijn die zo veel wensen vervult wat betreft wat we zoeken in een compacte metgezelcamera. Misschien, als jullie het allemaal ermee eens zijn, en als we ook een durvende fabrikant vinden die het aandurft, kan deze droom ooit werkelijkheid worden.
