Kun je je voorstellen dat er zich diep onder onze voeten een onzichtbare oceaan schuilhoudt? Niet in het sprookjesboek van Jules Verne, maar echt, ongrijpbaar en onzichtbaar onder het aardoppervlak. De ontdekking van een zeldzame diamant heeft namelijk de wetenschap op haar kop gezet en wij nemen je graag even mee naar deze bizarre, waterrijke onderwereld.
Water, water, overal… Ook diep in de aarde?
De aarde zoals wij haar kennen, wordt voor ongeveer 70% bedekt door water. Logisch dus dat men jarenlang dacht te weten hoe en waar water zich op onze planeet bevindt: oceaan hier, regen daar, droge woestijn ginder. Maar er is meer. Water blijkt ook verstopt te zitten in het bovenste deel van de aardmantel, de laag waarop de aardkorst vrolijk rondzweeft als een soort drijvend poolijs.
- In het bovenste deel van de aardmantel is water aanwezig.
- Gaan we dieper naar het heter, lagere deel van de mantel, dan lijkt water ineens veel schaarser te worden in de mineralen.
- Een bestaande theorie stelde dat diep in de mantel nauwelijks nog water in mineralen voorkomt.
Toch laat een studie die op 26 september 2022 verscheen in Nature Geoscience ons twijfelen aan die oude ideeën. Je gelooft het niet? Het werd serieus onderzocht, zegt LiveScience.
Een diamant uit de grijpgrage dieptes
Achter deze revolutionaire bevinding zit onderzoek onder leiding van Tingting Gu. Zij is tegenwoordig mineraalkundig fysicus aan de Purdue Universiteit in Indiana, maar deed haar onderzoek toen ze verbonden was aan het Gemological Institute of America in New York (en nee, dat klinkt niet alleen glanzend, dat is het dus ook). Het team analyseerde een stukje aardse geschiedenis: een LaB-diamant, opgedolven uit Karowe in Botswana.
Hier begint het detectivewerk. Dankzij wonderschone technologie zoals micro-Raman-spectroscopie – simpel gezegd een lasertje waarmee je de diepste geheimen van een steentje ontfutselt – ontdekten de onderzoekers mineralen en insluitsels in de diamant die wel eens water konden hebben bevat. Sommige van deze insluitsels bevonden zich op de grens van het bovenste en onderste deel van de mantel.
Wat betekent dat nu? De bevinding ondersteunt de hypothese dat water niet enkel vlak onder de korst, maar ook dieper, tussen die verschillende mantellagen aanwezig is. Plots schuiven de bouwstenen van onze aardkennis wat heen en weer als lego-blokjes op een wankele tafel.
Ringwoodiet: het mysterieuze waterreservoir
Bij het doorspitten van deze diamant stuitten de wetenschappers op ringwoodiet, een mineraal dat doorgaans alleen voorkomt in het overgangsgebied tussen bovenste en onderste aardmantel, tussen 410 en 660 kilometer onder onze voeten. En laat deze ringwoodiet nu net de reputatie hebben om veel meer water te bevatten dan andere mantelmineralen, zoals bridgmaniet en ferropericlase. Deze namen zijn niet geschikt voor een potje Scrabble, maar wél cruciaal in de geologie.
- Ringwoodiet werd in de diamant gedetecteerd.
- Dit mineraal duidt erop dat water in deze dieptes voorkomt.
- Mineralen rondom de ringwoodiet kwamen waarschijnlijk uit het onderste deel van de mantel, wat extra bewijs levert.
Laten we wel wezen: niemand heeft ooit een rots in handen gehad die ooit dieper zat dan 11 kilometer onder het aardoppervlak. Diepterecordje, maar nog lang niet diep genoeg! Diamanten zijn dus de enige brieven uit de diepte die we ontvangen. Insluitsels in diamanten vormen de zeldzame pakezels van informatie over het aardse binnenleven.
Waarom doet dit ertoe? Een nieuw licht op tektoniek en mysterieuze aardestromen
Deze inzichten zijn niet enkel voer voor geologiefans. Ze kunnen een fris perspectief bieden op:
- Het diepe watercyclus-systeem van onze planeet.
- De relatie tussen water in de mantel en dynamiek van tektonische platen.
- Het begrip van convectiestromen binnenin de aarde (die dus direct invloed uitoefenen op hoe de continenten verschuiven).
De mogelijkheid dat er water schuilt op deze enorme dieptes kan dus ons hele begrip van de aarde en haar structuur op losse schroeven zetten. Het geeft letterlijk een nieuwe dimensie aan wat wij tot nu toe ‘de blauwe planeet’ noemden – daaronder is het misschien nog blauwer, alleen kunnen we het (nog) niet zien…
Conclusie
De vondst van een zeldzame diamant uit Botswana toont dat de aarde haar diepste geheimen soms in een fonkelende verpakking prijsgeeft. Dankzij ringwoodiet en slimme technologieën weten we nu: er zou zomaar eens een oceaan-schaduwrijk onder onze voeten kunnen sluimeren. Of je nu op zoek bent naar het volgende grote avontuur of gewoon nieuwsgierig bent naar wat er zich onder je afspeelt, één ding is zeker: de aarde blijft ons verrassen. Dus loop gerust een rondje, wetende dat je misschien over een verborgen oceaan wandelt – laarzen niet vereist!
