Quad- en Wharfedale-systeemrecensie: Quad 33-preamplifier (USD 1.599), Quad 303 stereo-versterker (USD 1.599) en Wharfedale Super Denton-luidsprekers (USD 1.400 per paar)
Tekst door John Richardson
Foto’s door Ellie Bigler
In de wereld van horlogeliefhebbers is het idee van een homage-stuk vrij gebruikelijk; Rolex Submariner geldt wellicht als het meest geïmiteerde ontwerp in de geschiedenis van het horloge. Op elk show- of bijeenkomstmoment zie je observers een overvloed aan duikhorloges die de Submariner als inspiratiepunt hebben. Bij nader kijken kun je begrijpen waarom dit horloge zo enorm wordt bewonderd: het combineert een tijdloze elegantie (vraag het aan James Bond) met een duidelijke doelgerichtheid. Terwijl de Submariner uit de jaren ’50 of ’60 zo vaak van buitenaf nagebouwd wordt, vertelt de binnenkant een heel ander verhaal. Binnenin klopt de pulse van het uurwerk nu vaak met een sterk geavanceerde, duurzamere beweging die de voordelen van moderne technologie en precisieproductie biedt.
Hoewel ik het geweldig zou vinden een origineel uit die periode te bezitten, besef ik ook dat praktisch gezien niemand mij zou kwalijk nemen als iemand liever aanzienlijk minder geld uitgeeft aan een fraai afgewerkte homage (en er is genoeg keus!). De afgelopen jaren zie ik een vergelijkbare trend ontstaan in de wereld van audiofiele apparatuur. Het belangrijkste verschil met horloges is wie de homage produceert. Rolex hoeft geen homage voor de Submariner te fabriceren, want het merk blijft vandaag nog steeds zijn eigen versie van die klassieker produceren. Wil je dus een ontwerp dat op de Submariner lijkt als homage, dan koop je dit van een ander merk. In de wereld van high-end audio daarentegen ontwerpen de oorspronkelijke fabrikanten (in welke configuratie ze nu ook bestaan) vaak de homages naar hun eigen klassieke ontwerpen uit het verleden, soms decennia nadat de originele modellen zijn stopgezet.
Waarom? Omdat sommige ontwerpen gewoon te co●ol zijn om door de tijd te worden vergeten. Ze zijn ikonisch en we leven in een wereld waarin het heden soms te turbulent, onrustig en zelfs beangstigend aanvoelt. We hunkeren naar de eenvoud, het comfort en de ogenschijnlijke “veiligheid” van het verleden, met de blik naar de toekomst zoals altijd een beetje 20/20. Misschien herinneren deze producten ons aan onze zorgeloze jeugd, ook al konden we er alleen naar kijken in advertenties of in iemand anders’ audiosysteem. Wat mij betreft, ik ben dol op retro-audio. Er zat altijd iets elegant, vernieuwend en tastbaars aan die klassieke ontwerpen dat me telkens weer aantrekt. Ik wil gewoon wat daarvan!
Quad en Wharfedale stappen door de tijdmachine…
Twee van de meest iconische merken uit de Britse hi‑fi zijn Quad en Wharfedale, beide opgericht in de vroege dagen van elektromechanische geluidweergave in de jaren dertig. Wharfedale is vooral bekend om zijn luidsprekerontwerpen, terwijl Quad bekend werd met zowel versterkers als luidsprekers, met de ESL 57 als wellicht het bekendste voorbeeld. Gelukkig bestaan beide merken nog steeds, gevestigd in het Verenigd Koninkrijk. Momenteel zijn beide merken eigendom van de Chinese multinational International Audio Group, of IAG, en vindt de meeste productie feitelijk daar plaats.
Het onderwerp van deze recensie zijn inderdaad audio-homages van verschillende klassieke stukken die zijn ontworpen in de gouden tijd van de audio aan het eind van de jaren zestig en begin jaren zeventig. Specifiek hebben we het over het iconische Quad 33-preamplifier en de 303-versterker die worden gecombineerd met de Wharfedale Super Denton-luidsprekers, zelf een heruitgave van de oorspronkelijke Denton 3. Iedereen die ooit naar het originele Quad 33/303-paar keek, zou het niet vergeten: ze zagen er fantastisch uit en waren destijds uniek. Gelukkig blijven de homages qua uiterlijk vandaag de dag redelijk trouw aan het oorspronkelijke ontwerp. Dit voorversterker-versterkerduo zag er toen al modern uit, en die look blijft ook in de komende jaren behoorlijk actueel. Wat de Super Dentons betreft, die ogen ietwat soberder met de panels en beschermgrilles, maar zonder grilles wordt het geheel een heel andere verhaal: drie drivers netjes in een ongelooflijk compact kastje gepast.
Al met al vind ik dat de combinatie Quad en Wharfedale er geweldig uitziet in mijn luisterruimte; ik kan me voorstellen hoe Austin Powers zou chillen in zijn vliegende vliegtuig met zo’n systeem en een droge martini binnen handbereik!
Ik besloot deze componenten samen te beluisteren in één systeem, omdat ik voelde dat er een goede synergie in zou kunnen zitten en omdat het vanwege de gezamenlijke eigendom en distributeur van de twee bedrijven best redelijk is om ze samen te laten horen. Laat ik maar zeggen dat ik de spijker op zijn kop sloeg.
Allereerst een paar specificaties
Beginnen bij de Quad‑set: de 33-preamplifier is een volwaardige unit met drie RCA-lijn-ingangen en één XLR-ingang, plus een moving magnet-fono-staage. Er is ook een balansregeling naast bass- en treble-tone controls, net als op het origineel. Qua uitgang heeft dit model twee sets van single-ended (één vast en één variabel) en één set gebalanceerde uitgangen. Het volume wordt bediend met een grote knop, of via de afstandsbediening, die ook de andere basisfuncties regelt. Het display en de drukknopbediening zijn stijlvol verlicht in een zacht oranje gloed.
De Quad 303‑versterker is een stereovariant die 49,5 watt per kanaal levert bij acht ohm of 70 watt per kanaal bij vier ohm. Hij is te bridge‑able, wat betekent dat de uitgang van elke amp (in mono-configuratie) verdubbelt tot 140 watt en 170 watt bij respectievelijk acht en vier ohm. De gebruiker kan kiezen tussen een set enkel-ender of XLR-ingangen, terwijl een enkele set 5‑weg klemmen voor de uitgang zorgt.
Wat betreft de Wharfedale Super Denton luidsprekers: het is een traditioneelkastje van 14,7 liter met drie opmerkelijke drivers: een 6,5 inch kevlar woofer, een 2 inch soft-dome midrange en een 1 inch soft-dome tweeter. De kast heeft dubbele poorten en een set hoogwaardige messing klemmen op de achterplaat. De nominale impedantie wordt als 6 ohm opgegeven, en de gevoeligheid als 87 dB. Het frequentiebereik loopt van 52 tot 20.000 Hz (+/- 3 dB).
De behuizingen van mijn testexemplaren hadden een fraaie echte walnotenfineer waardoor het geheel zeker een kantoor‑uiterlijk kreeg. Deze luidsprekers doen me wel denken aan baby‑versies van mijn ATC SCM 100-studio-monitoren, wat een prettige associatie is. Het geheel ziet er vintage uit, maar met een moderne flair die suggereert dat er heel wat nieuwe technologie in deze oude‑reconstructies schuilt.
Systeemopstelling
Ik wilde trouw blijven aan de Britse traditie en koos daarom voor mijn BorderPatrol DAC als digitale bron. Hoewel dit product in de VS wordt gemaakt, is de bouwer, Gary Dews (ook bekend als Mr. BorderPatrol), een product van de Britse eilanden. Een extra voordeel is dat de afwerking van de BorderPatrol DAC perfect aansluit bij die van de Quad‑apparatuur. De prijs van de DAC in mijn set‑up (ongeveer USD 2.125) sluit bovendien goed aan bij die van het Quad‑duo.
Wat betreft de luidsprekersetting: ik heb wat geëxperimenteerd met de plaatsing van de Wharfedale Super Dentons. Uiteindelijk kwam ik uit op ongeveer 18 centimeter van de achterwand; deze positie leek een goede balans te geven tussen basuitbreiding en controle over overdreven bloom en boom. Ook speelde ik met de positie van de tweeter, binnen- versus buitenkant van het geluidsveld. De buitenpositie leverde een ruimere geluidsruimte op, maar het beeld werd wat diffuser. Ik prefèreerde uiteindelijk de verbeterde imaging-specificiteit die ik kreeg wanneer de tweeters naar binnen gericht waren. Ook vond ik het wat prettiger luisteren met de grilles verwijderd, omdat er wat meer energie in het hogere midden en hoog aanwezig leek, wat de algehele presentatie ten goede kwam. Ook de toe‑in werkte beter, omdat ik zo een betere imaging en een meer evenwogen tonale balans kreeg.
Geluidsbeelden…
Het is soms handig om verschillen in audiosystemen te benadrukken door op tegenstellingen te letten. Enkele weken geleden stelde ik een systeem in mijn woonkamer samen bestaande uit mijn Sparkler Audio “Spiral” CD-speler, Sparkler “Ether” geïntegreerde versterker en mijn Charney Audio Maestro‑X hoornaal luidsprekers. Dat systeem is uiterst eenvoudig en klinkt ook zo. Ik zou dit systeem zonder twijfel beschrijven als extreem snel, gedetailleerd en misschien wat mager qua toonbal. Het kostte wat tijd om het goed in te stellen en eraan te wennen, maar eenmaal gewend kon ik echt waarderen wat het zo goed doet. Laat dit de ene kant van de munt zijn.
De andere kant? Dat is het systeem in mijn hoofd luisterruimte, bestaande uit de Wharfedale Super Dentons aangedreven door het Quad 33/303‑team. Dit is het soort systeem dat uitnodigt om snel even je denkhoed af te zetten tijdens het luisteren. Niet te veel analyseren, gewoon genieten! Dat wil echter niet zeggen dat het niet levert wat veeleisende audiofielen zoeken; het klinkt simpelweg op zo’n manier dat je de technologie even vergeet. De presentatie van Quad en Wharfedale roept associaties op met vele luie zondagmiddagen van mijn jeugd, toen ik jazz of de Boston Pops luisterde via het toenmalige Harman Kardon-receiversysteem van mijn ouders, met een paar Acoustic Research-luidsprekers.
Wat bedoel ik nu precies? De beste manier om het geluid van dit Quad/Wharfedale-systeem te beschrijven is als warm en tastbaar, in golven die over mijn oren rollen en me terugvoeren naar die warme herinneringen uit weleer. Treble is voldoende geprononceerd, maar nooit agressief; de mids zijn weelderig en kleurrijk; en de bas gaat verrassend diep, zij het een tikkeltje traag en wollig. Het Quad/Wharfedale-systeem is zeker een die je de hele dag zou kunnen luisteren zonder last te krijgen van vermoeidheid of oorvermoeidheid.
Recent ben ik blijven teruggrijpen naar Egberto Gismonti’s ECM‑album Solo (16/44 flac, gestreamd via Qobuz), waarin de componist op gitaar en piano solo speelt, afgewisseld met zachte zang en klokken. Het is een natuurlijke en etherische opname die de akoestische ruimte rondom de uitvoerder nauwkeurig vastlegt. Ik houd van dit soort opnames, en het Quad/Wharfedale-systeem haalt alle registers uit de opname naar boven. Ik hoor de opgenomen ruimte en dimensionaliteit, gekoppeld aan een heerlijk warme en weelderige weergave van stem, piano en akoestische gitaar. En ik wil ook niet suggereren dat het systeem sloom is; het mist geen tempo, ritme en timing waar de Britten zo bekend om staan. Ik voelde de muziek nergens achterblijven, misschien slechts een fractie in het lagere basgebied. Buiten dit ene minpuntje sprong de muziek gewoon voort zoals hij zou moeten doen, met een redelijk snelle aanval van de noten.
Als je zoekt naar detail en resolutie, dan is de Quad/Wharfedale‑opstelling wellicht niet exact jouw kopje thee. De fijnmazige detailweergave is goed, maar niet wereldkampioen. Dat stoorde me niet, want het kwam de muziek niet in de weg, al merkte ik af en toe wel op dat de detaillering net wat ontbreekt.
Wat betreft dat wollige basgeluid waar ik het eerder over had: ik vermoed dat de Wharfedale Super Dentons iets meer stroom nodig hebben. Om dit te testen, verving ik de Quad 303 door mijn Bedini 25/25 klasse A‑versterker. De kleine Bedini levert weliswaar minder vermogen, maar veel stroom. Zoals verwacht verbeterde deze wissel de basproblemen aanzienlijk. Ik hoorde een duidelijke aanscherping in de lagere middelhals en bas, wat niet alleen meer basuitgang bood, maar ook meer snelheid en definie‑ing in dat gebied. Ik heb berichten gelezen van luisteraars die Wharfedale‑luidsprekers met twee 303‑versterkers in mono‑modus aandrijven, en ik vermoed dat deze wijziging mogelijk de basproblemen oplost. Bovendien leek de klassiek‑A Bedini‑versterker de geluidsruimte iets groter te maken in alle richtingen.
Een korte vergelijking
Aan de andere kant van mijn luisterkamer staat een klein systeem bestaande uit mijn Crane Song Solaris DAC die een Naim Audio NAIT 50 geïntegreerde versterker aandrijft en Shahinian LARC‑luidsprekers bestuurt. Het versterker/luidsprekers‑combinatie is eigenlijk een systeem dat je wel eens in UK‑flatjes terug kunt vinden, gezien de populariteit van Shahinian‑luidsprekers aan die kant van de oceaan. Het is een geweldig systeem voor kleine ruimtes.
In vergelijking met het Quad/Wharfedale-systeem uit de recensie lijkt mijn kleine systeem sneller en beter opgelost, met beelden die scherpe energiekieken laten varen. Het pikt ook diepere details op en gooit een enorm breed geluidsveld, wat een typische Shahinian‑eigenschap is. Aan de andere kant laat het niet de tonale weelde en pure schoonheid zien die het Quad/Wharfedale‑systeem biedt, en wat betreft bas heeft het niet dezelfde bereik en aanwezigheid als het recensie-systeem. In de wereld van audio op dit prijsniveau zijn er altijd afwegingen, helaas.
Samenvattend…
Alle dingen overziend zou ik het Quad 33/303‑voorversterker/versterker die de Wharfedale Super Denton‑luidsprekers aandrijft, samenvatten als een quintessential muziekliefhebbers-systeem… ja, laat het een muziekliefhebbersdroom zijn geworden! Hier was een systeem dat ik niet alleen uren of dagen kon blijven beluisteren, maar waar ik ook echt van kon genieten zonder me druk te maken om de details van de uitrusting. Een remedie tegen Audiophilia Nervosa, misschien?
Terugkijkend op mijn checklist stond ik versteld van wat dit systeem zo goed doet. Voor een gecombineerde prijs van minder dan 5.000 USD voor de voorversterker, versterker en luidsprekers is dit Quad en Wharfedale‑pakket een uitstekende introductie tot wat hoogwaardige muziekweergave inhoudt, mogelijk gemaakt door twee van de meest gerespecteerde, in het Verenigd Koninkrijk gevestigde audiomerken.
Om kort te vatten: de bouwkwaliteit is topklasse voor dit prijssegment; deze componenten voelen robuust aan en stralen de duurzaamheid uit die een toch jarenlang meegaat. De afwerking is voorbeeldig, waardoor eigenaarsschap een trotsgevoel geeft en de esthetiek bijblijft in een near-constant bewonderingsstaat. Dit zijn stuk voor stuk scherp gelijnde kasten van kit.
En dan de prestaties. Op hun prijspunt vertegenwoordigen deze stukken elk waarde op basis van muzikaliteit alleen. Als systeem werkt het samen zo dat ik telkens opnieuw aanzetten en gaan luisteren wilde – een echte synergie die me bij elke sessie naar meer laat verlangen. Kortom, dit duo werkt samen om muziek op een grote, mooie en volledig boeiende manier te spelen die zo overtuigend is dat het hele systeem een Reviewers Choice Award verdient.
Fantastisch werk, Quad en Wharfedale!
