Heeft Horst Faas echt de credits van de foto 'Napalm Girl' gewijzigd? Zijn archivaris ontkent

Als er een schurk in de documentaire The Stringer is, dan is het niet zozeer Nick Ut, de AP-fotograaf aan wie lang de beroemde Napalm Girl-foto wordt toegeschreven, maar Horst Faas, het Hoofd Fotografie in Saigon die naar verluidt de credits bij Napalm Girl heeft verwisseld.

Maar wie is Horst Faas? Voor de film was hij waarschijnlijk het best bekend als de fotograaf en redacteur die langer dan elke andere journalist de Vietnamoorlog versloeg. Hij won in 1965 de Pulitzerprijs voor zijn beelden van het conflict en wordt ook geprezen om zijn werk als beeldredacteur, niet alleen voor Napalm Girl, maar ook voor Eddie Adams’ beruchte foto, Saigon Execution.

De documentaire The Stringer op Netflix zegt echter dit in wezen: Horst Faas liet de Napalm Girl-credits wijzigen van een lokale freelancer naar AP-medewerker Nick Ut, waardoor de freelancer een leven lang erkenning en roem werd ontnomen. De film suggereert dat Faas dit deed uit loyaliteit aan Ut, uit medeleven voor de dood van Ut’s broer, en omdat Faas koste wat kost wilde winnen en geen iconische AP-foto aan een fotograaf die geen medewerker was, kon toekennen.

Four men work at desks in a cluttered office filled with papers, maps, and bulletin boards. One types on a typewriter while others write or talk. The room has a busy and organized atmosphere.

Het zijn een reeks verwoestende beschuldigingen, die des te pijnlijker zijn omdat Faas in 2012 overleed. Zijn afwezigheid — en het feit dat hij in The Stringer niet voor zichzelf kon spreken — maakt hem een gemakkelijke zondebok.

PetaPixel heeft maandenlang geprobeerd iemand te vinden die voor Faas kon spreken; zijn familie is overleden. Maar Michael Ebert, die Faas in de late jaren negentig ontmoette via zijn werk bij de Duitse Vereniging voor Fotografie, beheert Faas’ nalatenschap en archieven.

Two older men sit at a desk covered in photographs and papers, reviewing documents together in an office with artwork and folders in the background.

Ebert vertelt aan PetaPixel dat de Faas-erfgoed bestaat uit voornamelijk persoonlijke herinneringen, documenten en tijdschriften. Maar er zijn ook verborgen schatten, zoals harde schijven vol beelden, en een aantal Faas-afdrukken waarvoor geen negatieven meer bestaan — AP houdt nog steeds de rechten op Faas’ beelden.

“Soms doen we nieuwe ontdekkingen,” zegt Ebert. “Zo vonden we in 2018 zeven Tri-X-negatieven en konden we bevestigen dat Nick Ut die op 8 juni in Trang Bang had gemaakt. Jammer genoeg zijn dit geen bijzonder belangrijke beelden.”

U.S. soldiers advance through tall grass as several helicopters hover overhead, preparing to land in a jungle clearing during a military operation. The scene is tense and filled with movement.

A group of weary soldiers in uniform, some sleeping and others resting, sit closely packed together on the floor of a military vehicle or boat, holding their rifles and gear.

A man wearing a military helmet and uniform holds a camera up to his eye, appearing to take a photograph outdoors. The image is in black and white.

Ebert zegt dat hij vorig jaar door het Associated Press en de VII Foundation werd benaderd met betrekking tot The Stringer. De AP wilde hulp bij het controleren van de authenticiteit van een foto, maar zegt dat zijn gesprek met Fiona Turner, een van de producenten van de film, beperkt bleef tot enkele e-mails.

“Ik kreeg de indruk dat de producenten mijn mening niet passend vonden in hun filmconcept,” zegt hij. “Het was vergelijkbaar met wat andere betrokkenen deden, zoals Fox Butterfield van de NYT.”

Fox Butterfield, een voormalige journalist van de New York Times die aanwezig was bij de scène van Napalm Girl en getuige was van de ernstig gewonde Kim Phuc, vertelde vorig jaar aan Variety dat het moeilijk voor hem was om iemand te zien beweren dat Nick Ut de foto niet genomen had… Ik was ter plaatse en zag het echte werk.”

Butterfield zei wel met de makers te hebben gesproken, maar zij zouden hun bewijs alleen met hem delen als hij een geheimhoudingsverklaring tekende — wat hij weigerde te doen.

Ik kreeg de indruk dat de producenten mijn mening niet passend vonden in hun filmconcept.

“Er zit veel kritiek op de film,” zegt Ebert. “Bovenal wordt de journalistieke aanpak bekritiseerd. Daarnaast zijn er tal van technische fouten.” Hij noemt een feitelijke fout in de film: dat Malcolm Browne zijn Pulitzerprijs behaalde met de Burning Monk-foto. “Dat klopt niet,” zegt hij. “Mal ontving de Pulitzerprijs voor zijn boek over de vroege fase van de Vietnamoorlog.”

A group of photojournalists and local men stand outdoors, some with cameras hanging from their necks. One man shields his eyes from the sun as others look in different directions, appearing focused and alert.

A person with a dirt-covered face and hands rests their hands on top of their head, looking to the side with a serious expression. They wear a weathered long-sleeve shirt. The image is in black and white.

Wat betreft de hoofdvragen in The Stringer — nam Nick Ut de foto wel of niet? Indien hij dat niet deed, hoe is de foto dan terechtgekomen bij het AP-kantoor? En heeft Horst Faas Carl Robinson geïnstrueerd om de toewijzing verkeerd te benoemen? — zegt Ebert dat deze vragen vrijwel onmogelijk te beantwoorden zijn, maar hij gelooft niet dat Faas de credits heeft vervangen.

“Horst was te rechtschapen en te intelligent daarvoor,” zegt Ebert. “Uiteindelijk moet men concluderen dat de absolute waarheid zal blijven schuilen in de nevel van oorlog na meer dan 50 jaar en de dood van de meeste ooggetuigen.”

A group of seven men in suits and ties, some smiling, pose together in an office with framed pictures on the wall. One man on the right wears a hat and scarf. The photo is in black and white.

An older man in a wheelchair reads a book while another man stands beside him, leaning slightly forward and looking at the book. They are indoors in a modern, well-lit building with large windows.

Carl Robinson

Carl Robinson is de sleutel in de documentaire; het zijn zijn beweringen dat, als foto-editor in het Saigon AP-kantoor, hij degene was die de fototoewijzing in opdracht van Horst Faas heeft omgewisseld.

“Faas en Robinson hadden niet altijd de beste relatie,” zegt Ebert. “Hoewel Horst Robinson had aangesteld als zijn opvolger, bleek diens prestatie blijkbaar niet op niveau te zijn.”

“Horst zou de Asia-fotografiechef van AP worden en liet Saigon daarom achter,” vervolgt Ebert. “Toen het Easter Offensive van de Vietcong begon in 1972, moest Faas terugkeren omdat AP de strijd tegen rivaliserende agentuur UPI verloor. Dat was de reden waarom Horst überhaupt in Saigon was toen de foto van Napalm Girl werd genomen.”

A group of men and women, both Western and Asian, smile and gesture peace signs in front of a building and statue, with barbed wire in the foreground; the photo appears vintage, likely from the 1960s or 1970s.

Ebert karakteriseert Robinson als een “underdog” in het verhaal van Napalm Girl voordat The Stringer uitkwam.

“Na al die tijd werd hij beschouwd als de foto-editor die waarschijnlijk het belangrijkste oorlogsfoto van de 20ste eeuw weigerde te publiceren,” zegt Ebert. “Misschien ligt dit wel op dezelfde leest als een editor die het manuscript van Harry Potter afwees.”

Two older men sit at a table with books; one holds a camera while the other, wearing glasses, signs a book for a woman. A wine glass and books with animal covers are on the table, and a busy backdrop is visible.

Ebert zegt dat vóór The Stringer het “wel bekend” was dat Carl Robinson herhaaldelijk hints had gegeven in kringen van Vietnam-veteranen. Maar hij werd vaak tegengesproken door collega’s, waaronder de legendarische oorlogsfotograaf Tim Page, die volgens Ebert heel somber réageerde op Robinson’s beweringen.

Uiteindelijk moet men concluderen dat de absolute waarheid zal blijven schuilen in de nevel van oorlog na meer dan 50 jaar en de dood van de meeste ooggetuigen.

Ebert wijst bovendien op de belangrijkste getuigen in AP’s Saigon-bureau die die dag aanwezig waren en sindsdien zijn overleden, zoals Yuichi “Jackson” Ishizaki, een cruciale getuige die het filmrolletje ontwikkelde. “Wie is overleden heeft nooit getwijfeld aan Nick Ut’s auteurschap, en wie nog leeft bekijkt de beschuldiging met scepsis, althansond,” zegt hij.

Horst Faas: De Man

Faas werd in Berlijn geboren in 1933, hetzelfde jaar waarin de nazi-partij de macht over Duitsland overnam. “Horst behoort tot de generatie oorlogskinderen,” zegt Ebert. “Ik heb het ooit zo verwoord: Horst Faas zat in een oorlog, stond voor een oorlog, of herstelde zich van een oorlog.”

A young man smiles while sitting at a desk covered with black-and-white photographs and papers, holding a pen. He appears to be working or writing, with windows and curtains in the background.

Op 21-jarige leeftijd had Faas zichzelf gevestigd als een fotograaf-journalist die grote gebeurtenissen kon dekken. Hij trad in 1956 in dienst bij AP en bleef bij het agentschap tot zijn pensioen in 2004, waarbij hij conflicten in Vietnam, Laos, het Congo, Algerije en Bangladesh op zijn naam zette.

Ondanks een leven lang verslaggeving van strijd, kende Ebert Faas als een empathisch persoon. “Samenhorigheid, esprit de corps en loyaliteit waren voor hem erg belangrijk,” zegt hij. “Hij stond altijd 100% achter zijn personeel, maar ook achter AP.”

A man with cameras around his neck gestures while standing beside a helicopter. Several soldiers in uniform stand nearby, some boarding the helicopter. The scene appears to be from a military setting.

A man in a wheelchair looks on as another man points to a display behind glass. Three other people stand in the background, observing the exhibition. The scene is in black and white.

In The Stringer noemt Gary Knight Faas “complex… een paradox, hard, competitief en toch in staat tot grote compassie.” Ebert zegt dat als iemand een grens overschreed, Faas streng kon zijn.

“Hij respecteerde professionaliteit en bekwaamheid, en was opmerkelijk goed opgeleid,” voegt Ebert toe. “Verder was hij een zeer zintuiglijk persoon die erg van goed eten en een glas wijn hield.”

A woman and children wade through muddy water, holding onto each other, with soldiers in the background. Their expressions show fear and distress as they move through tall grass.

A man in a suit speaks passionately at a press conference, gesturing with his right hand and surrounded by microphones. The background is neutral and out of focus.

A man in military clothing stands holding binoculars with soldiers wearing helmets around him; the sky is clear in the background.

Enfin, Ebert estime que malgré la conclusion du film selon laquelle Faas aurait changé la créditering de Napalm Girl, waardoor World Press Photo Nick Ut’s credit introk, zijn legendarische reputatie onaangetast zal blijven.

“Zijn oeuvre en reputatie zijn zo duurzaam dat deze film hem niet heeft geschaad,” zegt hij. “Bijzonder genoeg bestaat er nog altijd een grote groep collega’s die gelooft dat Nick Ut de foto heeft genomen.”

Na de vrijlating van de documentaire The Stringer op Netflix vorig jaar heeft Nick Ut een rechtszaak wegens laster aangespannen tegen de streamingdienst en de VII Foundation wegens claims dat hij de foto niet heeft genomen.